{"id":65,"date":"2026-03-19T20:49:53","date_gmt":"2026-03-19T19:49:53","guid":{"rendered":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/?p=65"},"modified":"2026-03-19T20:56:00","modified_gmt":"2026-03-19T19:56:00","slug":"czy-samorzad-ma-czym-oddychac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/?p=65","title":{"rendered":"Czy samorz\u0105d ma czym oddycha\u0107?"},"content":{"rendered":"\n<p>Zawsze powtarzam, \u017ce wsp\u00f3lnota lokalna to nie deklaracja w statucie, ale konkretna <strong>architektura dzia\u0142a\u0144<\/strong>. Cz\u0119sto skupiamy si\u0119 na wielkiej polityce, na wynikach wybor\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 paliwem samorz\u0105dno\u015bci. Jednak, jak trafnie zauwa\u017ca Jaros\u0142aw Flis w recenzowanej dzi\u015b publikacji, to partycypacja pomi\u0119dzy wyborami jest dla samorz\u0105du tlenem \u2013 bez niej silnik zacznie si\u0119 krztusi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-194\">Wsp\u00f3lnota lokalna to nie deklaracja w statucie, ale konkretna <strong>architektura dzia\u0142a\u0144<\/strong>. Cz\u0119sto skupiamy si\u0119 na wielkiej polityce, na wynikach wybor\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 paliwem samorz\u0105dno\u015bci. Jednak, jak trafnie zauwa\u017ca Jaros\u0142aw Flis w recenzowanej dzi\u015b publikacji, to partycypacja pomi\u0119dzy wyborami jest dla samorz\u0105du tlenem \u2013 bez niej silnik zacznie si\u0119 krztusi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-195\">Dlatego z du\u017c\u0105 satysfakcj\u0105 przyj\u0105\u0142em <strong>\u201eIndeks codziennej demokracji lokalnej\u201d<\/strong>, przygotowany przez zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w Fundacji im. Stefana Batorego<sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>. To lektura obowi\u0105zkowa dla ka\u017cdego, kto zajmuje si\u0119 us\u0142ugami spo\u0142ecznymi i polityk\u0105 lokaln\u0105, poniewa\u017c pokazuje nam czarno na bia\u0142ym, jak wygl\u0105da nasza \u201edemokracja powszednia\u201d<sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-medium\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"300\" src=\"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-3-300x300.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-69\" srcset=\"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-3-300x300.png 300w, https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-3-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">O czym m\u00f3wi nam Indeks?<\/h2>\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-196\">Raport nie jest rankingiem, kt\u00f3ry ma pi\u0119tnowa\u0107 s\u0142abszych. To raczej precyzyjna diagnoza sformalizowanych relacji mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a mieszka\u0144cami w 2477 polskich gminach. Autorzy analizuj\u0105 stan z 2022 roku, opieraj\u0105c si\u0119 na danych z GUS.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-197\">Konstrukcja Indeksu opiera si\u0119 na trzech filarach, kt\u00f3re idealnie rezonuj\u0105 z moim my\u015bleniem o <strong>odpowiedzialno\u015bci instytucjonalnej<\/strong><sup><\/sup>:<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Transparentno\u015b\u0107 (20% wagi):<\/strong> Czy wiemy, co planuje w\u0142adza? Czy projekty uchwa\u0142 s\u0105 publiczne?.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Otwarto\u015b\u0107 na dialog i responsywno\u015b\u0107 (40% wagi):<\/strong> Czy samorz\u0105d potrafi s\u0142ucha\u0107 i \u2013 co wa\u017cniejsze \u2013 czy reaguje na g\u0142os mieszka\u0144c\u00f3w?.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Aktywno\u015b\u0107 i upodmiotowienie mieszka\u0144c\u00f3w (40% wagi):<\/strong> Na ile obywatele sami bior\u0105 sprawy w swoje r\u0119ce poprzez NGO, fundusze so\u0142eckie czy inicjatywy lokalne?.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Diagnoza: Jest przestrze\u0144 do poprawy<\/h2>\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-201\">Wyniki raportu s\u0105 otrze\u017awiaj\u0105ce. \u015arednia warto\u015b\u0107 indeksu dla Polski to zaledwie <strong>41,76 pkt na 100 mo\u017cliwych<\/strong><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>. To sygna\u0142, \u017ce nasze lokalne wsp\u00f3lnoty wci\u0105\u017c ucz\u0105 si\u0119 dialogu.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-202\">Co ciekawe, najlepiej radzimy sobie z <strong>transparentno\u015bci\u0105 (\u015brednia 64 pkt)<\/strong>, co cz\u0119sto wynika po prostu z przestrzegania przepis\u00f3w, np. transmisji obrad rady<sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>. Prawdziwe wyzwanie zaczyna si\u0119 tam, gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 paragrafy, a zaczyna wola dialogu. Sk\u0142adowa <strong>otwarto\u015b\u0107 i responsywno\u015b\u0107<\/strong> wypad\u0142a najs\u0142abiej, osi\u0105gaj\u0105c \u015brednio tylko <strong>27 pkt<\/strong><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>. W co pi\u0105tej gminie w 2022 roku nie przeprowadzono ani jednych konsultacji spo\u0142ecznych!<sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kluczowe wnioski dla praktyk\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p>Jako autor \u201eNurt\u00f3w Lokalnych\u201d wy\u0142uska\u0142em z tego raportu kilka w\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3re uwa\u017cam za fundamentalne dla architektury us\u0142ug spo\u0142ecznych:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wielko\u015b\u0107 ma znaczenie, ale nie determinuje wszystkiego:<\/strong> Cho\u0107 du\u017ce miasta (powy\u017cej 100 tys. mieszka\u0144c\u00f3w) statystycznie wypadaj\u0105 lepiej (\u015brednia 73,5 pkt), to w ka\u017cdej kategorii wielko\u015bciowej znajdziemy \u201eper\u0142y\u201d. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 wiejski Frombork, kt\u00f3ry wynikiem 70 pkt wyprzedzi\u0142 a\u017c 16 metropolii. To dow\u00f3d na to, \u017ce jako\u015b\u0107 demokracji zale\u017cy od postaw ludzi, a nie tylko od bud\u017cetu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Trzeci sektor jako krwiobieg:<\/strong> Raport pokazuje ciekaw\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 \u2013 w gminach \u015brednich (20-100 tys.) si\u0142\u0105 jest dynamika sektora NGO. Dla mnie to jasny sygna\u0142, \u017ce rozw\u00f3j <strong>partnerstw mi\u0119dzysektorowych<\/strong>  jest kluczem do deinstytucjonalizacji us\u0142ug.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Fundusz so\u0142ecki i BO to realna sprawczo\u015b\u0107:<\/strong> To w\u0142a\u015bnie te narz\u0119dzia najlepiej buduj\u0105 poczucie upodmiotowienia, zw\u0142aszcza w mniejszych gminach, gdzie fundusz so\u0142ecki jest bardzo dobrze zakorzeniony.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dlaczego warto si\u0119gn\u0105\u0107 po t\u0119 publikacj\u0119?<\/h2>\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-206\">Raport jest dost\u0119pny bezp\u0142atnie i stanowi doskona\u0142e narz\u0119dzie dla samorz\u0105dowc\u00f3w oraz lider\u00f3w NGO do zrobienia \u201erachunku sumienia\u201d<sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>. Pozwala sprawdzi\u0107, jak wypadamy na tle s\u0105siad\u00f3w i gdzie mamy najwi\u0119ksze rezerwy w budowaniu partycypacji publicznej<sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup><sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"p-rc_811f3d57b2e22527-207\">Dla mnie \u201eIndeks codziennej demokracji lokalnej\u201d to potwierdzenie tezy, \u017ce <strong>solidarno\u015b\u0107 wymaga instytucjonalnego projektu<\/strong><sup><\/sup>. Nie wystarczy chcie\u0107 \u2013 trzeba stworzy\u0107 kana\u0142y komunikacji, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 nie tylko od \u015bwi\u0119ta (wyborczego), ale na co dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Zach\u0119cam do pobrania pe\u0142nej wersji raportu i analizy danych dotycz\u0105cych Waszych gmin. To \u015bwietny punkt wyj\u015bcia do projektowania lepszych polityk lokalnych.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-horizontal is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-ddb39544 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button has-custom-width wp-block-button__width-50 is-style-fill\"><a class=\"wp-block-button__link has-blue-color has-light-gray-background-color has-text-color has-background has-link-color has-small-font-size has-custom-font-size wp-element-button\" href=\"https:\/\/www.batory.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Indeks-codziennej-demokracji-lokalnej.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pobierz pe\u0142ny raport<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button has-custom-width wp-block-button__width-50\"><a class=\"wp-block-button__link has-blue-color has-light-gray-background-color has-text-color has-background has-link-color has-small-font-size has-custom-font-size wp-element-button\" href=\"https:\/\/www.batory.org.pl\/publikacja\/indeks-codziennej-demokracji-lokalnej\/?fbclid=IwY2xjawQUqb5leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBha2dIamhLRTV1OVNlSEZTc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHhUHPD3w5_TQGpARshtb9Y18a_064HPyVjxw_Feyia_5ynEgPN4Xnx6-2lA2_aem__Zbka8j7EVGI8ruPEdc_RA\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Zobacz stron\u0119 publikacji<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zawsze powtarzam, \u017ce wsp\u00f3lnota lokalna to nie deklaracja w statucie, ale konkretna architektura dzia\u0142a\u0144. Cz\u0119sto skupiamy si\u0119 na wielkiej polityce, na wynikach wybor\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 paliwem samorz\u0105dno\u015bci. Jednak, jak trafnie zauwa\u017ca Jaros\u0142aw Flis w recenzowanej dzi\u015b publikacji, to partycypacja pomi\u0119dzy wyborami jest dla samorz\u0105du tlenem \u2013 bez niej silnik zacznie si\u0119 krztusi\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[13,33,15],"class_list":["post-65","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zrodla","tag-diagnozy","tag-publikacje","tag-raporty"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65\/revisions\/78"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}