{"id":127,"date":"2026-10-26T18:56:25","date_gmt":"2026-10-26T17:56:25","guid":{"rendered":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/?p=127"},"modified":"2026-10-26T18:56:26","modified_gmt":"2026-10-26T17:56:26","slug":"swiecace-fiolki-i-algorytmiczna-goraczka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/?p=127","title":{"rendered":"\u015awiec\u0105ce fiolki i algorytmiczna gor\u0105czka"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bior\u0105c pod uwag\u0119 obecn\u0105 skal\u0119 inwestycji i plany rozwoju, je\u015bli chodzi o sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, na ten moment m\u00f3wimy o skali <strong>kilkudziesi\u0119ciu spo\u0142eczno\u015bci lokalnych w Polsce<\/strong>, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 musia\u0142y zmierzy\u0107 si\u0119 ekspansj\u0105 \u015brodowiskow\u0105 AI. Tendencj\u0105 jest wyra\u017anie wzrostowa, co oznacza \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszej dekady wyzwania z tym zwi\u0105zane mog\u0119 dotyczy\u0107 nawet ponad stu lokalizacji.<br>Ka\u017cda \u201emagiczna\u201d rewolucja ma sw\u00f3j materialny rewers. O tym, jak zachwyt nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 powtarza b\u0142\u0119dy ery radowej \u2014 i dlaczego rachunek za &#8222;chmur\u0119&#8221; p\u0142ac\u0105 lokalne peryferia?<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ciemnej, szopie przy ulicy Lhomond w Pary\u017cu na prze\u0142omie wiek\u00f3w Maria i Pierre Curie wpatrywali si\u0119 w prob\u00f3wki z solami radu. Substancja samoistnie jarzy\u0142a si\u0119 w mroku, b\u0142\u0119kitnawym \u015bwiat\u0142em. Maria pisa\u0142a w dziennikach o tym widoku z niemal mistycznym zachwytem, nazywaj\u0105c go \u201e\u015bwiat\u0142em wr\u00f3\u017cek\u201d. Nie by\u0142o w tym przesady \u2014 oto w zapuszczonym laboratorium, w kt\u00f3rym zim\u0105 temperatura spada\u0142a niemal do zera, dwoje uczonych dotkn\u0119\u0142o zjawiska wymykaj\u0105cego si\u0119 dotychczasowej fizyce.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"378\" height=\"264\" data-id=\"128\" src=\"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-128\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Maria Sk\u0142odowska-Curie w paryskim laboratorium. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>Dzi\u015b miliony ludzi wpatruj\u0105 si\u0119 w b\u0142\u0119kitne \u015bwiat\u0142o ekran\u00f3w, na kt\u00f3rych modele j\u0119zykowe generuj\u0105 wiersze, programuj\u0105 systemy i stawiaj\u0105 diagnozy medyczne na podstawie zaledwie kilku zda\u0144 zapytania. Emocja towarzysz\u0105ca pierwszemu kontaktowi ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 jest uderzaj\u0105co bliska tamtemu zachwytowi z paryskiej szopy: obcujemy z czym\u015b, co sprawia wra\u017cenie magii, z si\u0142\u0105 sprawcz\u0105 wykraczaj\u0105c\u0105 poza dotychczasowe ramy naszego \u015bwiata.<br>Pomi\u0119dzy \u201eer\u0105 radow\u0105\u201d prze\u0142omu XIX i XX wieku a obecnym \u015bwitem sztucznej inteligencji rysuje si\u0119 niepokoj\u0105co precyzyjna paralela. Obie rewolucje \u0142\u0105czy ta sama trajektoria: od euforycznego idealizmu i zachwytu nad niesko\u0144czonym potencja\u0142em, przez bezkrytyczn\u0105 komercjalizacj\u0119, a\u017c po psychologiczne wyparcie zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3rych natura jest zbyt subtelna i powolna, by wywo\u0142a\u0107 natychmiastowy odruch obronny.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, odbieraj\u0105ce czujno\u015b\u0107<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Entuzjazm Marii Sk\u0142odowskiej-Curie nie wynika\u0142 z naiwno\u015bci, lecz z namacalnych fakt\u00f3w. Rad rzeczywi\u015bcie niszczy\u0142 kom\u00f3rki nowotworowe, daj\u0105c pocz\u0105tek nowoczesnej onkologii. Kiedy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, Maria bez wahania porzuci\u0142a czyst\u0105 teori\u0119, zorganizowa\u0142a flot\u0119 mobilnych stacji rentgenowskich i osobi\u015bcie je\u017adzi\u0142a na lini\u0119 frontu, by prze\u015bwietla\u0107 rannych \u017co\u0142nierzy. Promieniotw\u00f3rczo\u015b\u0107 ratowa\u0142a ludzkie \u017cycie w spos\u00f3b spektakularny, a jej dobroczynny wymiar by\u0142 (i jest!) ca\u0142kowicie bezdyskusyjny.<br>Wsp\u00f3\u0142czesna sztuczna inteligencja wkracza w nasze \u017cycie z dok\u0142adnie t\u0105 sam\u0105 obietnic\u0105 uzdrowienia \u015bwiata. Kiedy systemy pokroju <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/AlphaFold\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AlphaFold<\/a> rozwi\u0105zuj\u0105 w kilka miesi\u0119cy problem zwijania bia\u0142ek, nad kt\u00f3rym biochemicy g\u0142owili si\u0119 przez p\u00f3\u0142 wieku, trudno nie ulec fascynacji. AI jawi si\u0119 dzi\u015b jako ostateczny akcelerator ludzkiego umys\u0142u: narz\u0119dzie do projektowania nowych lek\u00f3w, optymalizacji fuzji j\u0105drowej, rozwi\u0105zywania nierozwi\u0105zywalnych zda\u0144 matematycznych i zdejmowania z naszych bark\u00f3w \u017cmudnej pracy intelektualnej.<br>Trudno o ostro\u017cno\u015b\u0107 wobec technologii, kt\u00f3ra w pierwszej kolejno\u015bci przynosi TAKIE dary.<br>Wczesne sukcesy medyczne radu u\u015bpi\u0142y czujno\u015b\u0107 \u00f3wczesnych pionier\u00f3w, tworz\u0105c aur\u0119 bezwzgl\u0119dnego zaufania.<br>Wsp\u00f3\u0142czesne triumfy uczenia maszynowego uruchamiaj\u0105 dok\u0142adnie ten sam mechanizm poznawczy: je\u015bli narz\u0119dzie potrafi dokonywa\u0107 cud\u00f3w w laboratoriach, odruchowo zak\u0142adamy, \u017ce jego rozw\u00f3j musi by\u0107 to\u017csamy z uniwersalnym dobrem.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Od ascetycznego idealizmu do rynkowego karnawa\u0142u<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maria i Pierre Curie podj\u0119li decyzj\u0119 radykalnie bezinteresown\u0105: zrezygnowali z opatentowania metody izolacji radu, uznaj\u0105c, \u017ce wiedza o naturze jest w\u0142asno\u015bci\u0105 ca\u0142ej ludzko\u015bci. Chcieli, by \u015bwiat nauki m\u00f3g\u0142 bada\u0107 nowy pierwiastek bez barier kapita\u0142owych i licencyjnych. Maria do ko\u0144ca \u017cycia zachowa\u0142a surowy, wr\u0119cz ascetyczny stosunek do s\u0142awy i pieni\u0119dzy, nie nosz\u0105c bi\u017cuterii i nie szukaj\u0105c zysk\u00f3w z w\u0142asnego geniuszu.<br>Pocz\u0105tki rewolucji AI brzmia\u0142y w swoich deklaracjach uderzaj\u0105co podobnie. OpenAI powstawa\u0142o jako fundacja non-profit, kt\u00f3rej statutowym celem by\u0142o bezpieczne rozwijanie sztucznej inteligencji dla dobra og\u00f3\u0142u, z dala od rynkowych presji i komercyjnego wy\u015bcigu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-medium\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"271\" height=\"300\" data-id=\"131\" src=\"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1-edited-271x300.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-131\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Radowe szale\u0144stwo: historyczna reklama promuj\u0105ca kosmetyki z radem. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak w obu przypadkach szlachetny idealizm pionier\u00f3w zosta\u0142 b\u0142yskawicznie wch\u0142oni\u0119ty przez rynkow\u0105 machin\u0119. W latach 20. XX wieku \u015bwiat ogarn\u0119\u0142o zjawisko okre\u015blane mianem <em>radium craze<\/em>. Skoro rad leczy\u0142 tkanki, producenci uznali, \u017ce uzdrowi ka\u017cdy aspekt ludzkiej egzystencji. Apteki i domy towarowe zala\u0142y radioaktywne pasty do z\u0119b\u00f3w, wody mineralne, pudry, a nawet \u015bwiec\u0105ce zegarki i bi\u017cuteria reklamowana jako panaceum na artretyzm. Rad sta\u0142 si\u0119 towarem masowym i synonimem luksusu na d\u0142ugo przed tym, nim ktokolwiek zbada\u0142 jego d\u0142ugofalow\u0105 toksyczno\u015b\u0107.<br>Dok\u0142adnie to samo dzieje si\u0119 dzi\u015b na naszych oczach. Ka\u017cdy produkt cyfrowy, ka\u017cda wyszukiwarka, a nawet sprz\u0119ty gospodarstwa domowego musz\u0105 dzi\u015b nosi\u0107 etykiet\u0119 \u201eAI\u201d, by przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 konsument\u00f3w i kapita\u0142 funduszy inwestycyjnych. Setki miliard\u00f3w dolar\u00f3w p\u0142yn\u0105 w kierunku rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3rych skutk\u00f3w systemowych nikt nie jest w stanie przewidzie\u0107, nap\u0119dzane wy\u0142\u0105cznie l\u0119kiem przed pozostaniem w tyle. Zanim zrozumieli\u015bmy architektur\u0119 tych modeli, sta\u0142y si\u0119 one towarem powszechnego u\u017cytku.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Niewidzialna toksyczno\u015b\u0107 i wyparcie tw\u00f3rc\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119ksza pu\u0142apka radu tkwi\u0142a w jego bezobjawowo\u015bci. Promieniowanie jonizuj\u0105ce nie ma smaku, zapachu ani koloru. Nie wywo\u0142uje natychmiastowego b\u00f3lu w momencie kontaktu. Kiedy niszczy struktury DNA wewn\u0105trz kom\u00f3rki, organizm nie wysy\u0142a \u017cadnych sygna\u0142\u00f3w alarmowych. Prawdziwa cena ujawnia si\u0119 dopiero po latach pod postaci\u0105 zniszczonego szpiku, martwicy ko\u015bci czy nowotworu.<br>Maria Sk\u0142odowska-Curie przez dziesi\u0119ciolecia wypiera\u0142a sygna\u0142y wysy\u0142ane przez w\u0142asne cia\u0142o. Poparzone, p\u0119kaj\u0105ce opuszki palc\u00f3w, chroniczne zm\u0119czenie, nawracaj\u0105ce anemie i za\u0107m\u0119 t\u0142umaczy\u0142a przem\u0119czeniem, z\u0142\u0105 diet\u0105 lub reumatyzmem nabytym w wilgotnej szopie. Przyznanie, \u017ce ukochane dzie\u0142o jej \u017cycia jest powoln\u0105 trucizn\u0105, wymaga\u0142oby zakwestionowania sensu w\u0142asnej drogi.<br>Wsp\u00f3\u0142czesna elita technologiczna zmaga si\u0119 z analogiczn\u0105 form\u0105 wyparcia. Ostrze\u017cenia badaczy wskazuj\u0105ce na powoln\u0105 degradacj\u0119 ludzkich zdolno\u015bci poznawczych, atrofia krytycznego my\u015blenia czy erozja zaufania do prawdy w sieci s\u0105 zbywane jako nieuzasadniona histeria. Zagro\u017cenia niesione przez AI dzia\u0142aj\u0105 bowiem jak przewlek\u0142e promieniowanie t\u0142a \u2014 nie detonuj\u0105 z hukiem, lecz powoli niszcz\u0105 tkank\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i poznawcz\u0105. Przekazanie algorytmom proces\u00f3w tw\u00f3rczych i analitycznych przynosi natychmiastow\u0105 ulg\u0119 i poczucie produktywno\u015bci, usypiaj\u0105c czujno\u015b\u0107 dok\u0142adnie tak, jak fiolka radu postawiona na szafce nocnej u schy\u0142ku XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sp\u00f3\u017anione ekrany z o\u0142owiu<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W czerwcu 1905 roku, odbieraj\u0105c w Sztokholmie Nagrod\u0119 Nobla, Pierre Curie wyg\u0142osi\u0142 przem\u00f3wienie, kt\u00f3re brzmi dzi\u015b jak profetyczne ostrze\u017cenie dla in\u017cynier\u00f3w z Doliny Krzemowej. Przywo\u0142uj\u0105c posta\u0107 Alfreda Nobla i wynalazek dynamitu, postawi\u0142 otwarte pytanie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201eMo\u017cna przewidywa\u0107, \u017ce w r\u0119kach zbrodniarzy rad mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 bardzo niebezpieczny i w zwi\u0105zku z tym nale\u017cy zada\u0107 sobie pytanie: czy ludzko\u015b\u0107 dojrzeje do tego, by pozna\u0107 tajemnice natury, czy ta wiedza wyjdzie jej na dobre, czy te\u017c przyniesie jej zgub\u0119?\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awiat potrzebowa\u0142 niemal trzydziestu lat, by odpowiedzie\u0107 na to pytanie stworzeniem pierwszych barier ochronnych. Mi\u0119dzynarodowe normy ochrony radiologicznej i pierwsze limity dopuszczalnych dawek sformu\u0142owano dopiero na prze\u0142omie lat 20. i 30. \u2014 niemal r\u00f3wnolegle ze \u015bmierci\u0105 samej Marii, kt\u00f3ra zmar\u0142a w 1934 roku na anemi\u0119 aplastyczn\u0105 wywo\u0142an\u0105 napromieniowaniem. O\u0142owiane os\u0142ony, procedury pracy na odleg\u0142o\u015b\u0107 i kombinezony ochronne pojawi\u0142y si\u0119 dopiero wtedy, gdy tragiczny los robotnic maluj\u0105cych tarcze zegark\u00f3w farb\u0105 radow\u0105 oraz \u015bmier\u0107 pionier\u00f3w nauki sta\u0142y si\u0119 niemo\u017cliwe do zatuszowania.<br>Dzi\u015b wci\u0105\u017c tkwimy w odpowiedniku 1905 roku. Zachwycamy si\u0119 si\u0142\u0105 nowego narz\u0119dzia, podczas gdy mechanizmy weryfikacji, regulacje prawne i badania nad bezpiecze\u0144stwem algorytm\u00f3w s\u0105 dramatycznie sp\u00f3\u017anione wzgl\u0119dem tempa ich komercyjnego wdra\u017cania.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ci\u0119\u017car materii: od blendy smolistej do serwerowni<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119kszym triumfem narracyjnym wok\u00f3\u0142 sztucznej inteligencji by\u0142o przekonanie \u015bwiata o jej rzekomej niematerialno\u015bci. Terminy takie jak \u201echmura\u201d, \u201eprzestrze\u0144 wirtualna\u201d czy \u201ecyfrowy model\u201d tworz\u0105 iluzj\u0119 byt\u00f3w bezcielesnych, czystych i oderwanych od praw fizyki. To z\u0142udzenie uderzaj\u0105co przypomina fascynacj\u0119 radem z czas\u00f3w Marii Sk\u0142odowskiej-Curie. Publiczno\u015b\u0107 widzia\u0142a jedynie \u015bwietlisty blask wyodr\u0119bnionego pierwiastka, zapominaj\u0105c o brutalnym, fizycznym koszcie jego pozyskania. Aby wytworzy\u0107 u\u0142amek grama radu, Maria i Pierre musieli sprowadzi\u0107 z kopalni w czeskim J\u00e1chymowie ca\u0142e wagony czarnej blendy smolistej. Przez lata przerzucali \u0142opatami tony skalnego urobku, rozbijali go \u017celaznymi dr\u0105gami i gotowali w \u017cr\u0105cych kwasach w \u017celiwnych kot\u0142ach, brodz\u0105c w truj\u0105cym pyle i chemicznych oparach.<br>Ka\u017cde wielkie odkrycie ma sw\u00f3j ci\u0119\u017cki, materialny rewers. Promieniotw\u00f3rczo\u015b\u0107 nie by\u0142a darmowym cudem \u2014 wymaga\u0142a g\u0142\u0119bokich kopal\u0144, dymi\u0105cych fabryk w Colorado i New Jersey oraz sk\u0142adowisk toksycznych odpad\u00f3w, kt\u00f3rych koszty przerzucono na lokalne spo\u0142eczno\u015bci na d\u0142ugo przed powstaniem prawa ochrony \u015brodowiska.<br>Sztuczna inteligencja podlega dok\u0142adnie tej samej bezwzgl\u0119dnej fizyce. Jej rzekomo eteryczny \u201eumys\u0142\u201d potrzebuje gigantycznego, &#8222;cia\u0142a&#8221; ze stali, krzemu, betonu, wody i w\u0119gla. Cia\u0142a, kt\u00f3re nie materializuje si\u0119 w eleganckich biurach zarz\u0105d\u00f3w w Kalifornii, lecz l\u0105duje z ca\u0142ym swoim ci\u0119\u017carem na prowincjach, przedmie\u015bciach, wsiach i w ma\u0142ych miasteczkach w postaci gigantycznych centr\u00f3w danych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Rachunek wystawiony peryferiom<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lokalne samorz\u0105dy witaj\u0105 dzi\u015b budow\u0119 centr\u00f3w danych z tak\u0105 sam\u0105 bezkrytyczn\u0105 dum\u0105, z jak\u0105 sto lat temu witano zak\u0142ady chemiczne przetwarzaj\u0105ce rudy promieniotw\u00f3rcze. W narracji koncern\u00f3w technologicznych serwerownia to presti\u017c, wej\u015bcie w XXI wiek i obietnica podatkowego eldorado. W\u0142adze gminne widz\u0105 w tym szans\u0119 na ucieczk\u0119 przed peryferyjno\u015bci\u0105, a mieszka\u0144cy ulegaj\u0105 z\u0142udzeniu, \u017ce w ich s\u0105siedztwie wyrasta \u201eczysty przemys\u0142 przysz\u0142o\u015bci\u201d \u2014 pozbawiony dymi\u0105cych komin\u00f3w, sadzy i brudnych ta\u015bmoci\u0105g\u00f3w.<br>Rzeczywisto\u015b\u0107 okazuje si\u0119 jednak g\u0142\u0119boko asymetryczn\u0105 transakcj\u0105, w kt\u00f3rej globalne zyski platform technologicznych s\u0105 bezpo\u015brednio dotowane lokaln\u0105 degradacj\u0105 \u015brodowiskow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105.<br>Ch\u0142odzenie dziesi\u0105tek tysi\u0119cy procesor\u00f3w graficznych wymaga milion\u00f3w litr\u00f3w wody dziennie. Centra danych drenuj\u0105 dok\u0142adnie te same warstwy wodono\u015bne, z kt\u00f3rych czerpi\u0105 rolnicy i gospodarstwa domowe. W okresach suszy ma\u0142e spo\u0142eczno\u015bci staj\u0105 przed ponurym dylematem: czy woda ma zabezpiecza\u0107 potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w, czy ch\u0142odzi\u0107 klastry obliczeniowe generuj\u0105ce syntetyczne obrazy i marketingowe teksty.<br>R\u00f3wnolegle dochodzi do kanibalizmu lokalnych sieci energetycznych. Pob\u00f3r mocy przez infrastruktur\u0119 AI ro\u015bnie w tempie wyk\u0142adniczym, zmuszaj\u0105c lokalne linie przesy\u0142owe do pracy na granicy wydolno\u015bci. Skutkiem bywa blokowanie przy\u0142\u0105czy dla lokalnych ma\u0142ych przedsi\u0119biorstw, a nierzadko r\u00f3wnie\u017c op\u00f3\u017anianie dekarbonizacji \u2014 by sprosta\u0107 wymaganiom serwerowni, przed\u0142u\u017ca si\u0119 \u017cywotno\u015b\u0107 starych elektrowni w\u0119glowych i gazowych. Ostatecznie koszty rozbudowy infrastruktury przesy\u0142owej bardzo cz\u0119sto l\u0105duj\u0105 w rachunkach okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w.<br>Iluzj\u0105 okazuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c obiecane miejsca pracy. Po zako\u0144czeniu prac budowlanych monumentalny kompleks wielko\u015bci kilku boisk pi\u0142karskich staje si\u0119 w istocie zautomatyzowanym betonowym bunkrem. Na sta\u0142e pracuje w nim zaledwie kilkadziesi\u0105t os\u00f3b: g\u0142\u00f3wnie technicy klimatyzacji, ochroniarze i personel sprz\u0105taj\u0105cy. Warto\u015bciowe miejsca pracy dla in\u017cynier\u00f3w i programist\u00f3w pozostaj\u0105 w globalnych metropoliach, podczas gdy lokalna gmina zostaje ze zablokowanymi terenami inwestycyjnymi i zabetonowanym krajobrazem.<br>Do tego dochodzi forma zanieczyszczenia, kt\u00f3rej nie uwzgl\u0119dnia \u017caden prospekt reklamowy: nieprzerwany, niskocz\u0119stotliwo\u015bciowy szum tysi\u0119cy wentylator\u00f3w przemys\u0142owych i system\u00f3w ch\u0142odzenia. Mieszka\u0144cy dom\u00f3w s\u0105siaduj\u0105cych z takimi obiektami miesi\u0105cami zmagaj\u0105 si\u0119 z bezsenno\u015bci\u0105, b\u00f3lami g\u0142owy i stanami l\u0119kowymi wywo\u0142anymi monotonn\u0105 wibracj\u0105, przed kt\u00f3r\u0105 nie chroni\u0105 tradycyjne okna.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mechanizm spo\u0142ecznego wyparcia powtarza si\u0119 z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105. Kiedy pracownice fabryk w New Jersey malowa\u0142y p\u0119dzelkami tarcze zegark\u00f3w, cieszy\u0142y si\u0119 z doskona\u0142ych zarobk\u00f3w i statusu pionierek nowoczesno\u015bci; zniszczenie ko\u015bci i z\u0119b\u00f3w przysz\u0142o po latach, a powi\u0105zania z fabryk\u0105 by\u0142y przez d\u0142ugi czas tuszowane przez korporacyjnych ekspert\u00f3w. Centrum danych r\u00f3wnie\u017c nie przynosi katastrofy w dniu uroczystego otwarcia. Woda w kranach nie znika nazajutrz, rachunki za pr\u0105d rosn\u0105 stopniowo, a ha\u0142as zaczyna niszczy\u0107 zdrowie psychiczne dopiero po miesi\u0105cach nieustannej ekspozycji. Gdy spo\u0142eczno\u015b\u0107 zdaje sobie spraw\u0119 z rzeczywistej ceny, gigantyczna infrastruktura jest ju\u017c nieodwracalnym faktem prawnym i przestrzennym.<br>Lekcja z historii Marii Sk\u0142odowskiej-Curie nie dotyczy potrzeby zatrzymania nauki \u2014 Maria s\u0142usznie uwa\u017ca\u0142a, \u017ce post\u0119pu wiedzy nie da si\u0119 ani nie powinno si\u0119 hamowa\u0107. Ostrzega nas ona jednak przed \u015blepot\u0105 zachwytu. Je\u015bli sztuczna inteligencja ma rzeczywi\u015bcie s\u0142u\u017cy\u0107 ludzko\u015bci, o\u0142owiane os\u0142ony musimy postawi\u0107 nie tylko w laboratoriach informatycznych, ale przede wszystkim w gminnych planach zagospodarowania przestrzennego, limitach poboru w\u00f3d i przepisach energetycznych. Inaczej po raz kolejny damy si\u0119 uwie\u015b\u0107 b\u0142\u0119kitnemu blaskowi fiolki, a rachunek za nasz zachwyt zap\u0142ac\u0105 ci, kt\u00f3rzy z samej magii nie skorzystaj\u0105 prawie wcale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bior\u0105c pod uwag\u0119 obecn\u0105 skal\u0119 inwestycji i plany rozwoju, je\u015bli chodzi o sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, na ten moment m\u00f3wimy o skali kilkudziesi\u0119ciu spo\u0142eczno\u015bci lokalnych w Polsce, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 musia\u0142y zmierzy\u0107 si\u0119 ekspansj\u0105 \u015brodowiskow\u0105 AI. Tendencj\u0105 jest wyra\u017anie wzrostowa, co oznacza \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszej dekady wyzwania z tym zwi\u0105zane mog\u0119 dotyczy\u0107 nawet ponad stu lokalizacji.Ka\u017cda \u201emagiczna\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1,8],"tags":[35,40,17],"class_list":["post-127","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-brzeg","tag-refleksja","tag-technologia","tag-wspolnota"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=127"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127\/revisions\/134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vigarat.gralczyk.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}